Baldöken Osmanlı Mezarlığı, kentin önemli tarihi noktalarından biri olarak dikkat çeker. Mezarlık alanında bulunan kalıntılar, buranın Roma ve Bizans dönemlerinde de kullanıldığını göstermektedir. Osmanlı döneminde şehir dışında konumlanan bu alan, zamanla kentsel yayılmayla merkezi bir noktaya dönüşmüştür. Bugün mezarlıkta yalnızca birkaç mezar, bir su sarnıcı ve bir türbe kalmıştır. Bu türbenin, 18. Yüzyıl’da idam edilen Girneli Halil Dizdar’a ait olduğuna inanılmaktadır. Mezarlık, yerleşimin tarihsel dönüşümünü yansıtan mimari izler barındırır. Sade ve anlam yüklü atmosferiyle ziyaretçileri geçmişle buluşturur. Kentin Osmanlı mirasının sessiz tanıklarından biridir.
Sarayönü Camii, Lefkoşa’nın merkezi noktalarından birinde konumlanmıştır. Adını Osmanlı döneminde burada bulunan saraydan alır. Tarihi boyunca önemli olaylara tanıklık etmiştir. Yapısı küçük olsa da manevi ve tarihi değeri büyüktür. Avlusu, çevre düzenlemesiyle ziyaretçilere huzurlu bir ortam sunar. Caminin mimarisi geleneksel çizgilerle şekillenmiştir. Sarayönü Meydanı’nın simgesel yapılarından biridir. Bugün hâlâ aktif olarak ibadete açıktır.
Tahtakale Camii, Osmanlı döneminden kalma önemli bir ibadet yeridir. Klasik Osmanlı cami mimarisiyle inşa edilmiş olup sade ve fonksiyonel bir yapıdır. Uzun bir süre ibadete kapalı olan cami, 2014 yılında tamamlanan restorasyon çalışmaları sonrasında tekrar ibadete açılmıştır. Camii, Lefkoşa’daki dini çeşitliliği ve Osmanlı mirasını yansıtan bir örnektir. Bulunduğu bölgeyle birlikte, geçmişin izlerini taşıyan sessiz bir tanıktır. Tarih ve mimarlık meraklıları için görülmeye değer bir yapıdır.
Sinan Paşa Camii, Kıbrıs’ın Mağusa kentinde yer alan, tarihi ve kültürel açıdan büyük öneme sahip yapılardan biridir. Gotik mimari tarzında kesme taşlarla inşa edilmiş olan yapı, ilk olarak St. Peter ve St. Paul Kilisesi olarak XIV. yüzyılda kullanıma açılmıştır. Osmanlıların Mağusa’yı fethetmesinin ardından camiye dönüştürülmüş, mihrabı, minberi ve minaresi eklenmiştir. Fethin ardından cami, komutan Sinan Paşa’ya ithafen onun adıyla anılmıştır. İngiliz Sömürge Dönemi’nde cami, patates, hububat gibi ürünlerin saklandığı bir ambar olarak kullanılmış ve bu nedenle “Buğday Camisi” olarak da bilinmiştir. II. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında bu işlevi sürdürmüş, 1941 yılından itibaren ise devletin getirdiği buğdayların depolandığı bir ambar haline gelmiştir. Caminin güneydoğu köşesinde yer alan mermer sandukalı mezar ise, “Paris Sefaretnamesi” adlı eseriyle tanınan ünlü Osmanlı diplomatı Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi’ye aittir. Bu özelliğiyle cami, sadece dini değil, tarihi kimliğiyle de dikkat çekmektedir.
Ömeriye Camii, 1571 yılında Osmanlıların Kıbrıs’ı fethinden sonra inşa edilmiştir. Lefkoşa’daki en eski Osmanlı camilerinden biri olarak kabul edilir. Caminin bulunduğu alanda önceden bir Augustinian manastırı yer almaktaydı. Yapı, geleneksel Osmanlı mimarisiyle inşa edilmiş ve ince taş işçiliğiyle dikkat çekmektedir. Kubbesi ve sade süslemeleriyle dönemin estetik anlayışını yansıtır. Mimar Sinan’a atfedilen eserler arasında yer aldığı da rivayet edilir. Günümüzde hem ibadet hem de kültürel ziyaret amacıyla kullanılmaktadır. Lefkoşa’nın güneyinde Osmanlı izlerini taşıyan önemli bir tarihî yapıdır.
Piri Mehmed Paşa Camii, Osmanlı sadrazamlarından Piri Mehmed Paşa tarafından Lefke’de inşa ettirilmiştir. Bu cami, Kıbrıs’taki Osmanlı varlığının ve vakıf anlayışının önemli bir simgesidir. Mimari açıdan klasik Osmanlı üslubunu yansıtan yapı, sade ve zarif detaylara sahiptir. Lefke’nin tarihi çarşısına yakın konumda yer alması, onu hem dini hem de sosyal yaşamın merkezine yerleştirir. Caminin inşa edildiği dönem, bölgedeki Osmanlı idari ve kültürel etkisinin yoğunlaştığı yıllara denk gelir. Çevresindeki medrese ve hamam kalıntıları, caminin bir külliye parçası olduğunu düşündürmektedir. Cami, yüzyıllar boyunca bölge halkının ibadet ve toplanma ihtiyaçlarını karşılamıştır. Bugün hâlâ Lefke’nin tarihi kimliğinin en önemli yapı taşlarından biridir.
Turunçlu Camii, Lefkoşa’nın sakin mahallelerinden birinde yer almakta olup, Osmanlı dönemine ait kıymetli bir ibadet mekanıdır. Mimarisinde sadelikle birlikte geleneksel Osmanlı cami yapısının izleri görülmektedir. Cami çevresinde geçmişte sosyal hayatın da şekillendiği bilinmektedir. Mahalle camisi işlevi gören yapı, toplumsal birlik ve ibadet açısından önemli bir rol üstlenmiştir. Avlusunda yer alan mezar taşları, caminin uzun geçmişine ışık tutmaktadır. Yerel halk için sadece bir ibadet yeri değil, aynı zamanda bir buluşma noktasıdır. Camiye adını veren turunç ağaçları, zamanında çevresine güzel kokular yayardı. Bugün hâlâ mahallenin kimliğini belirleyen önemli yapılardan biridir.
Yeni Cami, Lefkoşa surlar içinde yer almakta ve tarih boyunca çeşitli işlevler üstlenmiştir. Mimarisinde gotik öğeler dikkat çekerken, cami olarak düzenlenmiş iç mekan Osmanlı dokusunu yansıtır. Şehrin tarihi dokusu içinde önemli bir yapı olarak öne çıkar. Yüzyıllar boyunca farklı cemaatlere hizmet vermiş olması, onun çok kültürlü geçmişini gösterir. Bugün hem tarihi hem de dini bir yapı olarak değer taşımaktadır. Yeni Cami, geçmişle günümüz arasında bir köprü vazifesi görmektedir.
Dükkanlar Önü Camii, adını çevresindeki ticaret alanından alır. 19. yüzyılda Osmanlı döneminde inşa edilmiştir. Küçük ama zarif mimarisiyle dikkat çeker. Ahşap tavanı ve taş minaresi geleneksel unsurları yansıtır. Ticari hayatla iç içe bir ibadet alanı olarak tasarlanmıştır. Çevresindeki dükkânlarla birlikte sosyal bir merkez görevi görmüştür. Mimari detayları ve tarihi konumu ziyaretçiler için ilgi çekicidir. Günümüzde hem ibadet hem de kısa ziyaretler için açıktır.
Araplar Camii, Lefkoşa’nın surlar içindeki en eski camilerinden biridir. Yapının temelinin 16. yüzyıla dayandığı düşünülmektedir. Mimari açıdan sade ve fonksiyonel bir yapıya sahiptir. Caminin çevresindeki mahalle, adını bu camiden almıştır. Avlusu ve iç mekanı huzur verici bir atmosfere sahiptir. Osmanlı döneminin günlük yaşamına ışık tutan önemli bir yapıdır. Restorasyonlarla günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır. Bugün hem ibadet hem de tarih meraklıları tarafından ziyaret edilmektedir.